Hormonlu Spiral Nedir, Nasıl Çalışır?

Paylaş:

Doğum kontrol yöntemlerinden en sık tercih edileni ve en etkili olanlardan birisi spirallerdir. Spiral, rahme yerleştirilen küçük, T şeklindeki bir cihazdır. Takılması, kullanılması çok basit, uzun süreli kullanıma da uygun olduğundan spiralle korunmak tercih edilir. Spiral, basit bir ayakta tedavi prosedürü ile rahim içine yerleştirilir ve sonrasında doktorun önerdiği aralıklarla kontrol edilmesi yeterli olur. Spirallerin hormonlu ve hormonsuz olmak üzere iki çeşidi vardır.

Hormonlu spiral nedir?

Hormonlu spiral (IUD), intrauterin kontrasepsiyon (rahim içi doğum kontrol) tipidir. Hormonlu spiral ile gebeliği önlemek için rahme küçük bir cihaz yerleştirilir ve gebelikten korunur. Hormonlu spiraller yumuşak ve güçlü bir plastik türünden üretilir ve “T” şeklinde cihazlardır. Bu konuda eğitim alan bir doktor, hemşire ya da ebe spirali hızlı ve kolay bir şekilde rahme yerleştirebilir.

Ülkemizde Mirena, Skyla ve Liletta markalı 3 farklı hormonlu spiral eczanelerde satılmaktadır. Bunların hepsinde de birçok doğum kontrol hapında bulunan progestin adı verilen hormon bulunur. Bu hormon sayesinde gebeliğin oluşması önlenir. Spirallerin kullanımı çok rahattır, sadece hala yerinde olduğundan emin olmak için ayda bir spiralin ipini kontrol etmek yeterli olur. Herhangi bir cerrahi işlem olmadan takılabilen spirallerin, ilerde bebek sahibi olmak istendiğinde çıkarılabiliyor ve hamile kalma çalışmalarına hemen başlanabiliyor olması çok önemlidir.

Spiral takarken acı, ağrı olur mu, herhangi bir şikayet olur mu?

Acı ve ağrı hissi herkes için farklıdır ve bazı kadınlar spirali yerleştirme sırasında ve sonrasında rahatsızlık, baş dönmesi veya lekelenme gibi sorunlar yaşayabilir. Normal şartlar altında hormonlu spiralden kaynaklı şikayetlerin kısa süre içinde kendiliğinden geçmesi beklenir, bir hafta gibi bir sürede geçmemesi durumunda doktora başvurmak gerekir. Zira bu tür bir durumda hormonlu spirali düzgün yerleştirilmemiş ve acilen müdahale gerektiriyor olabilir.

Hormonlu spiraller nasıl çalışır?

Hormonlu spiraller takıldıktan sonra her gün kadının vücuduna yavaş yavaş hormon salar. Bu hormon da gebeliğin gerçekleşmesine engel olur. Hormonlu spiral;

  • Yumurtlamayı baskılar.
  • Servikal mukusun daha koyu, daha yoğun olmasına sebep olarak spermin rahme geçmesini zorlaştırır.
  • Spermin yumurtayı döllemesini ve olası bir döllenmede rahim içine tutunmasını önlemeye yardımcı olur.

Skyla markalı spiral, 13.5 mg progestin hormonu olan levonorgestrel içerir. Bunun yaklaşık 14 mcg’si ilk 25 gün boyunca her gün salınır. Sonrasında ise üç yıl için günlük 5 mcg levonorgestrel salınarak gebelikten korur.

Mirena markalı hormonlu spiral en yaygın kullanılan spiraldir ve 52 mg levonorgestrel içermektedir. Bu hormonun yaklaşık 20 mcg’si, cihaz yerleştirildiğinden itibaren her gün salınırken, bu oran günde yaklaşık 10 mcg’ye düşer.

Hormonlu spiral takıldıktan 7 gün, yani bir hafta sonra gebelikten korumaya başlar. Bu bakımdan ilk bir hafta prezervatif gibi yedek doğum kontrol yöntemi kullanılmalıdır.

Hormonlu spirallerin yan etkileri nelerdir?

Hormonlu spiraller kullanıldığında vücuda dışarıdan hormon verildiği için bunların az ya da çok yan etkileri olabilmektedir. En sık kullanılan Mirena ve Skyla adlı hormonlu spiraller aynı yan etkilere sahiptir. Bu yan etkiler;

  • Adet kanamalarının artması,
  • Adet dönemlerinde rahatsızlık hissetmek,
  • Hiç adet görmemek,
  • Adet dönemlerinde düzensizlik,
  • Normal dışı bir şekilde akne, sivilce oluşumu,
  • Sık sık baş ağrısı,
  • Göğüslerde şişkinlik ve hassasiyet,
  • Yumurtalık kistleri oluşması,
  • Depresif bir ruh hali,
  • Karın veya pelvik bölgede ağrı, sızı şeklinde sıralanabilir.

Hormonlu spiraller ne kadar süre etkilidir?

Hormonlu spiraller günümüzde kullanılmakta olan doğum kontrol yöntemlerinden en uzun süre etkili olandır. Hormonlu spiral kullanan 100 kadından sadece 1 tanesi hamile kalabilir. Uzmanlara göre hormonlu spiral, tüplerin bağlanmasından daha etkilidir ve spiral çıkarıldıktan sonra hamile kalmak çok daha kolaydır. Hormonlu spirallerin uzun süre dayanıyor olması, özellikle Mirena markalı hormonlu spiralin en az 5 yıl olması çok büyük avantajdır.

Hormonlu spiral kullanmanın faydaları nelerdir?

  • Güvenli, kullanımı kolay ve çok etkilidir.
  • Adet dönemi sorunlarını hafifletir.
  • Her cinsel ilişkide doğum kontrolünü düşünmek gerekmez.
  • Uzun süre kullanılabildiği için maddi açıdan çok uygun bir doğum kontrol yöntemidir.
  • Hamile kalmaya karar verilirse doktora giderek kolaylıkla spiralin çıkarılması istenebilir. Spiral hızlı ve acısız bir şekilde çıkarılır ve çoğu kadında spiralin çıkarılmasından birkaç hafta sonra doğal yolla gebe kalabilir.

Hormonlu spiral kullanmanın dezavantajları nelerdir?

  • Kadın kendiliğinden takıp çıkaramaz, bir sağlık görevlisi veya doktor takıp çıkarabilir.
  • Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara (CYBE) karşı korumaz.
  • Çok sık yaşanmamakla birlikte kayma riski vardır. Bu sorun daha önce hiç bebek sahibi olmamış kadınlarda daha fazla olur.
  • Adet dönemlerinde kramplar artabilir. Özellikle de spiral takıldıktan sonraki ilk 3 -6 ay bu sorun yaygın olarak görülür.
  • Adet dönemlerinde düzensizlik ve ara kanamalar olabilir.

Hormonlu spiral ile ilgili güvenlik uyarıları nelerdir?

  • Pelvik bir enfeksiyonu olan ya da enfeksiyona meyilli olan kadınlar veya kanser hastalığı olan kadınların hormonlu spiral kullanması önerilmez. Hormonlu spiral kullanan kadınların % 1’inden daha azında pelvik inflamatuvar hastalık (PID) görülebilmektedir.
  • Kronik pelvik ağrı veya mide ağrısı yaşayanlar veya spiral takıldıktan sonra kendiliğinden çıkanlar bu konuda doktoru bilgilendirmeliler. Hormonlu spiralin birkaç kez çıkması başka bir doğum kontrolü yöntemini kullanmak gerektiğine işarettir.
  • Hormonlu spiral kullanırken hamile kalma riski çok düşüktür, ancak vardır. Hormonlu spiral varken gebelik çok nadiren de olsa hayati tehlike oluşturabilir ve hamilelik veya doğurganlık kaybına neden olabilir.
  • Hormonlu spiral kullanımı sürecinde yumurtalık kistleri olabilir, ancak genellikle kendiliğinden kaybolur.
  • Spiralin takıldığı il 3 – 6 ay içinde kanama ve lekelenme artabilir, düzensiz olabilir. Ancak zamanla düzelecektir.
  • Hormonlu spiralin, AIDS (HIV) veya cinsel yolla bulaşan hastalıklara (CYBH) karşı koruma sağlamadığı bilinmelidir.

Neden hormonlu spiral kullanılmalı?

  • Gebeliği daha ileri bir döneme ertelemek isteyen, buna henüz hazır olmayan, kalıcı doğum kontrolü yöntemi kullanmak istemeyen kişiler için hormonlu spiraller uygundur.
  • Hormonlu spiraller, en etkili doğum kontrol yöntemlerinden biridir ve hamileliğin önlenmesinde % 99’dan fazla başarı sağlar.
  • Doğum kontrolü daha kolay olur. Doğum kontrolü için her gün hap içmek veya ayda bir iğne yaptırmak yerine 3 ya da 5 yıl etkili hormonlu spiraller çok daha konforludur. Sadece yerinde olduğundan emin olmak için aylık iplik kontrolü yapılması yeterlidir.
  • Hormonlu spiraller, isteğe bağlı olarak doktor tarafından çıkarılabilir ve istendiği zaman yeniden hamile kalmak mümkün olabilir.
  • Hormonlu spiraller östrojen içermez, rahim içine az miktarda progestin verir.
  • Hormonlu spiraller ağır geçen adet dönemlerini tedavi edebilmekte, hafifletebilmektedir. Hormonlu spiral intrauterin doğum kontrolü yöntemini seçen kadınlarda ağır ve ağrılı adet dönemlerini tedavi etmek için uzmanlar tarafından onaylanan ilk ve tek rahim içi doğum kontrol aracı olarak bilinir.

Hormonlu spiral takılmadan önce özellikle de hangi doğum kontrol seçeneğinin en iyi olduğu konusunda doktor ile görüşmek gerekir. Hormonlu spiralin içerdiği hormonların vücutta yol açabileceği olası sorunlardan korunmak için de bakır bir spiral tercih edilebilir.

Paylaş:
Siz Yorumlayın Doktorumuz Cevaplasın
Benzer Yazılar