Erken Menapozda PRP’nin Yeri Var mıdır?

Paylaş:

Erken menapoz kavramı ilk olarak 1942 yılında tanımlanmış olup, o günden bu yana birçok kadında hem genel sağlık sorunlarına hem de doğurganlıkta ciddi problemlere yol açmaktadır (1). Normal şartlarda doğumda belirli sayıda yumurta deposu ile doğan kız bebeklerimizde ergenlik döneminde yumurta depoları bir miktar daha azalmakta ve her adet döngüsünde giderek azalarak menapoz olarak tanımlanan son adet ile birlikte neredeyse tükenme aşamasına gelmektedir. Doğal menapoz yaşı ortalama 49 yaş olup, 45 ile 53 yaş arasında değişkenlik göstermektedir (2). 40 yaşından önce menapozal sürecin başlaması erken menapoz olarak tanımlanmaktadır. 40 yaşın altında her 100 kadından birisinde, 30 yaşın altında her 1000 kadından birisinde, 20 yaşın altında her 10000 kadından birisinde bu durum ile karşılaşılabilmektedir (3).

Adet düzensizliği ya da gecikmesi olan her kadında erken menapozdan söz etmek tabi ki çok doğru olmayacaktır. Bu aşamada, 40 yaş altında en az 4 ay süre ile devam eden seyrek adet görme ya da adet gecikmesi durumu ve kan hormonlarından FSH değerinin 25 mIU/ml üzerinde olması ile tanı konulur (4).

Seyrek adet görme ve adet gecikmesi sıklıkla erken menapoz durumuyla ilişkili olsa da her kadında bu durumla karşılaşılacağı anlamına gelmeyecektir. Adetleri tamamen düzenli kadınlarda aniden adetten kesilmesi şeklinde de bir durumla karşılaşılabilinir. Tam tersine sık adet görme şikayetiyle de hastalar başvuruda bulunabilirler. Hastaların şikayetleri değerlendirildiğinde, sıcak basması, uyku düzensizlikleri, duygusal hassasiyet, vaginal kuruluk gibi bulgulara rastlanabilir.

Erken menapoz tanısında birtakım testler yapılarak nedene yönelik araştırma yapılmasında fayda olacaktır, ancak tüm bu testlere rağmen 10 hastanın yaklaşık 9’nda belirgin bir sebep ortaya konulamamaktadır.

Her ne kadar belirgin bir sebep ortaya konulamasa da, aile öyküsünün sorgulanması önem arz eder. Hemen hemen her 10 hastadan bir ya da ikisinde kız kardeş, anne ya da teyzede erken menapoz öyküsü mevcut olabilir (5). Ailesindeki kadınlardan birisinde erken menapoz varlığında 45 yaşın altında menapozla karşılaşma riski 4-9 kat artmaktadır.   

Erken menapoz nedenleri nelerdir?

Erken menapoz nedenlerini belirlemeye yönelik yapılan tetkiklerin neticesinde hemen hemen 10 hastanın 6’nda bir neden ortaya konulamamaktadır (6). Tespit edilebilen nedenler arasında da en sık neden ailesel nedenler (yaklaşık 10 hastanın 2’nde), kişinin kendi hücrelerine karşı antikor denilen hücrelerin bilinmeyen nedenli gelişerek yumurtalıklara hasar vermesi (yaklaşık 10 hastanın 1’nde) ve genetik nedenler (yaklaşık her 20 hastanın 1’nde) yer almaktadır. Bunun yanısıra sigara kullanımı, aşırı kahve tüketimi de yumurtalık depolarının azalmasına yol açabilir.

 

Erken Menapozda Tedavi Seçenekleri

Detaylı bilgilendirme yapıldıktan sonra doğurganlık isteği olup olmamasına bağlı olarak ya hormon takviyesi ya da tüp bebek uygulaması yapılabilir. Bu aşamada tüp bebek tedavisinde kullanılan yumurta büyütücü ilaçlara yanıt alma olasılığı oldukça düşüp olup muhtemelen yumurta toplama aşamasına geçme şansı son derece azdır.

Erken Menapozda Pıhtılaşma Hücrelerinden Zengin Plazmanın Yeri Var mıdır?

Pıhtılaşma hücrelerinden zengin plazma (PRP), damardan kan alınması yoluyla elde edilen kanın santrifüj edilmesi sonrasında elde edilen serum konsantrasyonudur (7). Bu serum içerisinde 800’den fazla tipte protein molekülü, hormon ve büyüme faktörü bulunmaktadır. Serum içerisindeki bu maddeler hücre çoğalmasını, büyümesini ve farklılaşmasını uyarırlar.

PRP’ nin zengin serum bileşiminin birçok tıp alanında doku iyileşmesinde faydalı olduğu kanıtlanmıştır (8). PRP’nin faydalı etkilerinden bazıları, dokularda kanlanma artışı, hücre göçü, dokuların çoğalması şeklinde tanımlanabilir (9-11). PRP günümüzde kadın hastalıkları, üroloji, cildiye, çene cerrahisi, ortopedi, spor hekimliği ve göz gibi değişik klinik alanlarda kullanılmaktadır (8- 13).

Kadın hastalıkları alanında yumurtalıklara yönelik PRP uygulaması ile ilgili olarak tıp alanında yapılan araştırmalarda erken menapoz tanılı hastalarda PRP uygulaması sonrasında gebelik elde edildiğine dair bilimsel araştırmalar mevcuttur (14, 15). Bu araştırmalar ile ilgili bilgiler henüz kısıtlı olmakla birlikte yumurtalıklara PRP uygulaması sonrasında yumurta sayısında artış, kan hormonlarında iyileşme bu araştırmalarda bildirilmiştir. Sonrasında gerek kendiliğinden gerekse tüp bebek tedavisi sonrasında gebelikler bildirilmiştir (14-16).   

Literatür

1- Albright F, Smith P, Fraser R. A syndrome characterized by primary ovarian insufficiency and decreased stature. Am J Med Sci 1942;204:625–648.

2- van Noord PA, Dubas JS, Dorland M, Boersma H, te Velde E. Age at natural menopause in a populationbased screening cohort: the role of menarche, fecundity, and lifestyle factors. Fertil Steril 1997;68:95–102.

3- Kodaman PH, Early Menopause: Primary Ovarian Insufficiency and Surgical Menopause Semin Reprod Med 2010; 28: 360-69.

4- European Society for Human Reproduction and Embryology (ESHRE) Guideline Group on POI, Webber L, Davies M, Anderson R, Bartlett J, Braat D, Cartwright B, Cifkova R, de Muinck Keizer-Schrama S, Hogervorst E, Janse F, Liao L, Vlaisavljevic V, Zillikens C, Vermeulen N. ESHRE Guideline: management of women with premature ovarian insufficiency. Hum Reprod. 2016 May;31(5):926-37. doi: 10.1093/humrep/dew027. Epub 2016 Mar 22.

5- van Kasteren YM, Hundscheid RD, Smits AP, Cremers FP, van Zonneveld P, Braat DD. Familial idiopathic premature ovarian failure: an overrated and underestimated genetic disease? Hum Reprod 1999;14:2455–9.

6- Luisi S,  Orlandini C, Regini C, Pizzo A, Vellucci F, Petraglia F. Premature ovarian insufficiency: from pathogenesis to clinical management. J Endocrinol Invest 2015;38:597–603.

7- Dhurat R, Sukesh M. Principles and Methods of Preparation of Platelet-Rich Plasma: A Review and Author’s Perspective. J Cutan Aesthet Surg. 2014 Oct-Dec;7(4):189-97.

8- Sekerci CA, Tanidir Y, Sener TE, Sener G, Cevik O, et al. (2017) Effects of platelet-rich plasma against experimental ischemia/reperfusion injury in rat testis. J Pediatr Urol 13: 317.

9- Lenz J, Celander D, Crowther RL, Patarca R, Perkins DW, et al. (1984) Determination of the leukaemogenicity of a murine retrovirus by sequenc- es within the long terminal repeat. Nature 308: 467-470.

10- Pietrzak WS, Eppley BL (2005) Platelet rich plasma: biology and new technology. J Craniofac Surg 16: 1043-1054.

11- Borrione P, Gianfrancesco AD, Pereira MT, Pigozzi F (2010) Platelet-rich plasma in muscle healing. Am J Phys Med Rehabil 89: 854-861.

12- Alio JL, Arnalich-Montiel F, Rodriguez AE (2012) The role of “eye platelet rich plasma” (E-PRP) for wound healing in ophthalmology. Curr Pharm Biotechnol 13: 1257-1265.

13- Chang Y, Li J, Chen Y, Wei L, Yang X, et al. (2015) Autologous plate- let-rich plasma promotes endometrial growth and improves pregnancy outcome during in vitro fertilization. Int J Clin Exp Med 8: 1286-1290.

14- First data on in vitro fertilization and blastocyst formation after intraovarian injection of calcium gluconate-activated autologous platelet rich plasma. Sills ES, Rickers NS, Li X, Palermo GD. Gynecol Endocrinol. 2018 Sep;34(9):756-760.

15- A Case Series on Platelet-Rich Plasma Revolutionary Management of Poor Responder Patients. Sfakianoudis K, Simopoulou M, Nitsos N, Rapani A, Pantou A, Vaxevanoglou T, Kokkali G, Koutsilieris M, Pantos K. Gynecol Obstet Invest. 2019;84(1):99-106.

16- Sfakianoudis K, Simopoulou M, Nitsos N, Rapani A, Pappas A, Pantou A, Chronopoulou M, Deligeoroglou E, Koutsilieris M, Pantos K. Autologous Platelet-Rich Plasma Treatment Enables Pregnancy for a Woman in Premature Menopause. J Clin Med. 2018 Dec 20;8(1). pii: E1. doi: 10.3390/jcm8010001.

Paylaş:
Siz Yorumlayın Doktorumuz Cevaplasın
Benzer Yazılar